Σπάραγμα

Σου άρεσε νομίζω η δουλειά του William Kentridge. Δες και αυτό το μικρό απόσπασμα...Τι τίτλο θα του έδινες;

Μήπως κουράστηκες....

....με τα ερασιτεχνικά animation που έχεις δει μέχρι τώρα; Καιρός λοιπόν να δεις τι μπορεί να κάνει σε αυτόν τον τομέα ένας σημαντικός καλλιτέχνης της εποχής μας: ο Νοτιοαφρικανός William Kentridge.

Σκηνή από την ταινία History of the Main Complaint, 1996

O Kentridge γεννήθηκε το 1955 στο Γιοχάνεσμπουργκ. Οι γονείς του ήταν δικηγόροι που είχαν ταχθεί υπέρ των δικαιωμάτων του μαύρου πληθυσμού της χώρας. Σπούδασε Πολιτικές και Αφρικανικές επιστήμες και στη συνέχεια Καλές Τέχνες , μιμική και θέατρο στο Παρίσι.

Τα έργα του είναι ταινίες μικρού μήκους που δημιουργεί με την τεχνική του animation σχεδιάζοντας εικόνες με απλά υλικά όπως μολύβι, κάρβουνο ή κιμωλία σε χαρτί. Στη συνέχεια τις αλλάζει σβήνοντας και γράφοντας με την τεράστια υπομονή που χαρακτηρίζει κάθε animator. Σκέψου πως κάθε ζωγραφιά του, που απαιτεί κόπο και χρόνο, εμφανίζεται στη ταινία για ένα δέκατο του δευτερολέπτου!

Θα δεις εδώ την ταινία Automatic Writing (Αυτόματη Γραφή). Δε θεωρώ ότι είναι η καλύτερη, αλλά δε μπόρεσα να βρω μια από τις αγαπημένες μου στο YouToube για να στη δείξω. Προβάλλεται όμως αυτό τον καιρό στην Αθήνα η ταινία του, Journey to the Moon (Ταξίδι στο Φεγγάρι). Μπορείς να την απολαύσεις στα πλαίσια της Κοινής Θέας, του εικαστικού προγράμματος του Εθνικού Θεάτρου (Κτίριο Τσίλλερ). Εγώ την έχω δει, αλλά αν δεν έχεις παρέα να πας, πες μου να πάμε μαζί!

Τα έργα του έχουν πολιτικές και αυτοβιογραφικές αναφορές. Η αντρική φιγούρα είναι συνήθως ο ίδιος και η γυναικεία, η γυναίκα του.

Την ανάρτηση αυτή αφιερώνω στην πιο φανατική, ίσως, φίλη του blockblog, σπουδαία καλλιτέχνιδα και animator, την δωδεκάχρονη κόρη μου Ελίνα... Δική της είναι και η εικόνα που έβαλα στο προφίλ μου. Με ζωγράφισε την ώρα που έγραφα αυτή την ανάρτηση...

Θέλω κι άλλες διακοπές!

Jenny Holzer, Protect me From What I Want (Προστάτεψέ με από αυτό που θέλω), φωτεινή επιγραφή (LED), αναρτημένη σε δρόμο της Νέας Υόρκης.

Συνεχίζοντας με το είδος εκείνο της εννοιολογικής τέχνης στο οποίο συνυπάρχει ο λόγος και η εικόνα, ή εικόνα είναι οι λέξεις, βλέπουμε εδώ δύο ακόμα έργα της Jenny Holzer.
Γιατί όμως στα τέλη του 1960 πολλοί καλλιτέχνες χρησιμοποίησαν σχεδόν αποκλειστικά τη γλώσσα στο εικαστικό τους έργο;
Ένας λόγος ήταν η αυξανόμενη τάση για την αποϋλοποίηση του καλλιτεχνικού αντικειμένου. Η χρήση της "άυλης" γλώσσας ήταν ένας καλός τρόπος να επιτευχθεί αυτός ο σκοπός, αν και υπήρχαν και πολλοί άλλοι τρόποι. (Μπορείς να θυμηθείς ένα αποϋλοποιημένο έργο που έχουμε δει σε παλαιότερη ανάρτηση;).
Ένας άλλος λόγος ήταν η ανάγκη για επικοινωνία με ένα ευρύτερο κοινό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα έργα της Holzer. Βγάζοντάς τα έξω από τις γκαλερί και τα μουσεία μπόρεσε να τα δείξει σε ανθρώπους που ποτέ δεν επισκέπτονται αυτούς τους χώρους.
Πολλοί καλλιτέχνες αλλά και θεωρητικοί εκείνη την εποχή υποστήριζαν ότι όλα τα έργα τέχνης είναι κυρίως γλωσσικά, ότι δηλαδή, κάθε καλλιτεχνική πρόταση έχει μια γλωσσική διάσταση ανεξάρτητα από τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή της.
Μπορείς να σκεφτείς εσύ κάποιον άλλο λόγο που μπορεί να ωθήσει ένα καλλιτέχνη να χρησιμοποιήσει τη γλώσσα στο εικαστικό έργο του;

Jenny Holzer, Abuse of Power Comes Αs No Surprise (Η Κατάχρηση Εξουσίας Δεν Προκαλεί Έκπληξη), φράση τυπωμένη σε μπλουζάκι

Δες στη διεύθυνση που ακολουθεί ένα διαδικτυακό (web art) έργο της Jenny Holzer με τίτλο: Please Change Beliefs (Παρακαλώ Αλλάξτε Πεποιθήσεις). Θα δεις μια σειρά αφορισμών* να εναλλάσσονται στην οθόνη. Οι αφορισμοί είναι το κύριο χαρακτηριστικό της δουλειάς της Holzer, αλλά εδώ υπάρχει ένα επιπλέον στοιχείο: η διαδραστικότητα. Μπορεί δηλαδή ο θεατής να επέμβει στο έργο και να το αλλάξει. Κάντο και εσύ! Πάτησε στο σύνδεσμο "please change beliefs" και επιλέγοντας έναν αφορισμό τροποποίησέ τον σύμφωνα με τις πεποιθήσεις σου.

Το έκανε και η Άσχετη. Μπορείς να μαντέψεις ποιο αφορισμό επέλεξε και πώς τον τροποποίησε;

Η διεύθυνση είναι:

http://adaweb.walkerart.org/project/holzer/cgi/pcb.cgi

.

Ποιό άλλο έργο της Web Art έχουμε αναφέρει σε παλαιότερες αναρτήσεις;

.

*αφορισμός: περιεκτική και επιγραμματική φράση, που περιλαμβάνει μια αλήθεια (που για τον ομιλητή θεωρείται καθολικού κύρους)

Πρέπει να χάσεις χρόνο ...

...αν θέλεις να κερδίσεις χρόνο.

Jenny Holzer, I am Losinng Time (Χάνω Χρόνο ), 1996 [Νυχτερινή προβολή σε κανάλι της Βενετίας]

Το έργο αυτό της εννοιολογικής καλλιτέχνιδας Jenny Holzer, τόσο ευεργετικό για όσους έχουν ενοχές ότι χάνουν χρόνο, είναι το πρώτο μιας σειράς έργων που θα μας απασχολήσουν στις προσεχείς αναρτήσεις και αφορούν τις εικαστικές δυνατότητες της γλώσσας.

Το αφιερώνω σε όλους τους μαθητές με την προτροπή :"Εμπρός λοιπόν! Χαζολογήστε!" *

* Μη θυμώνεις κυρία Μαμά, η προτροπή νομιμοποιείται όταν εκφέρεται σε καιρό διακοπών...

Η αναπαράσταση της αναπαράστασης

ddsghfgjωβχωjj Philip-Lorca DiCorcia, Igor, 1987

Ο DiCorcia σκηνοθετώντας "αναπαραστάσεις" της καθημερινότητας κατασκευάζει εικόνες πιο αληθινές θα έλεγε κανείς και από αυτές που θέλει να προσομοιάσει. Για αυτόν η πραγματικότητα είναι ένας άγνωστος που τον εκπλήσσει και η φωτογραφία ένα μέσο εξερεύνησής της.

Δες τον Igor. Είναι μια σκηνή που θα μπορούσε να συναντήσει κάποιος, αν ήταν τυχερός, σε μια διαδρομή με το μετρό. Ο DiCorcia, αντί να περιμένει μια τυχαία συνάντηση με το "εξαιρετικό" ή το "αναπάντεχο", απλά προγραμματίζει μια συνάντηση μαζί τους. Τους κλείνει ένα ραντεβού!

Η φωτογραφία, λέει ο DiCorcia, είναι μια ξένη γλώσσα που όλοι νομίζουν ότι τη μιλούν.

Ας κάνουμε εξάσκηση σ' αυτή τη γλώσσα, ας σχολιάσουμε τον Igor...

H φωτογραφία και η αλήθεια (συνέχεια)

σφγηφγφηγγξ Philip-Lorca DiCorcia, Mario,1978

Θίξαμε στις πρόσφατες αναρτήσεις ζητήματα που σχετίζονται με την αναπαράσταση και έχουν απασχολήσει τη φιλοσοφία ήδη από την εποχή του Πλάτωνα.

Για τη φωτογραφία υπάρχει η ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι είναι το καταλληλότερο μέσο για να αναπαραστήσει κανείς τον κόσμο και για αυτό θεωρούμε πως κάθε φωτογραφία είναι μια καταγραφή του πραγματικού, ένα ρεπορτάζ. Βεβαίως η εφαρμοσμένη φωτογραφία (διαφήμιση, μόδα κ.λ.π.) μας έχει εξοικειώσει με τη "στημένη", τη σκηνοθετημένη δηλαδή εκδοχή της. Η σκηνοθεσία όμως εμφανίστηκε στη καλλιτεχνική φωτογραφία πολύ πρόσφατα, αν και μπορεί να ισχυριστεί κανείς πως τα φωτογραφικά πορτρέτα, που εμφανίστηκαν ήδη από τα πρώτα βήματα της τέχνης αυτής, είναι σκηνοθετημένες φωτογραφίες.

Ο πρώτος καλλιτέχνης που ασχολήθηκε με αυτό το είδος είναι ο Philip- Lorca DiCorcia (1953).

Οι έγχρωμες φωτογραφίες του καταγράφουν την πραγματικότητα παριστάνοντας ότι την αναπαριστούν. Ο καλλιτέχνης σκηνοθετεί τις εικόνες του (τεχνητός φωτισμός, επανειλημμένες λήψεις μέχρι να πετύχει το επιθυμητό αποτέλεσμα κ.λ.π.), έτσι ώστε το τελικό αποτέλεσμα να μοιάζει με την αποτύπωση ενός τυχαίου και λίγο ως πολύ κοινότοπου στιγμιότυπου.

Δες για παράδειγμα το έργο Mario. Φαίνεται να καταγράφει μια απλή καθημερινή σκηνή: ένας άντρας στέκεται μπροστά στην ανοιχτή πόρτα του ψυγείου. Για να καταλήξει ο DiCorcia στην φωτογραφία που βλέπεις, έστησε το "σκηνικό", χρησιμοποίησε τεχνητό φωτισμό (τοποθέτησε ακόμα και μέσα στο ψυγείο φωτογραφικό φλας) και έκανε πολλαπλές λείψεις.

Με αυτόν τον τρόπο η φωτογραφία του DiCorcia ενώ εκ πρώτης όψεως ανακαλεί τον αυθορμητισμό του ρεπορτάζ, στην ουσία αποτελεί μια αφήγηση την οποία καλείται να ολοκληρώσει ο θεατής. Αποκαλύπτει λιγότερα απ' όσα κρύβει και παίζει μεταξύ πραγματικού και φανταστικού, καταγραφής κι επινόησης, φυσικότητας και κατασκευής.

Ο DiCorcia αναγκάζει τον θεατή να εφεύρει ο ίδιος το νόημα της εικόνας και την ερμηνεία της.

ξγλφγκη΄ξλκγη΄κξη

Ποια είναι η ερμηνεία που δίνεις εσύ για το Mario; Ποιο είναι το νόημα αυτής της εικόνας και πώς θα ολοκλήρωνες την αφήγησή της;

Αντέξτε ματάκια μου, αντέξτε!

Συνεχίζοντας με το Σουρεαλιστικό κίνημα, θα γνωρίσουμε ένα σουρεαλιστικό φιλμ-ορόσημο στην ιστορία του κινηματογράφου. Πρόκειται για το έργο με τίτλο Un Chien Andalou (Ο Ανδαλουσιανός Σκύλος), φτιαγμένο το 1929 από το Γάλλο σκηνοθέτη Louis Bunuel (Λουίς Μπουνιουέλ) βασισμένο σε σενάριο που έγραψε ο ίδιος μαζί με τον, επίσης σουρεαλιστή ζωγράφο, Salvador Dali (Σαλβαντόρ Νταλί).

Το σενάριο προέκυψε από την αφήγηση ονείρων των δύο καλλιτεχνών. Αυτή η ιστορία ανεκπλήρωτου πόθου ανοίγει με την αθώα φράση "Μια φορά κι έναν καιρό". Αυτό που ακολουθεί είναι μια από τις πιο σοκαριστικές και διάσημες σκηνές στην ιστορία του κινηματογράφου: ένα ξυράφι κόβει το μάτι μιας γυναίκας σε ένα εξαιρετικά κοντινό πλάνο.

Δες στο βίντεο που ακολουθεί την περίφημη αυτή σκηνή.

Ο Μπουνιουέλ στο έργο αυτό έχει σκοπό μάλλον να προκαλέσει παρά να ευχαριστήσει. Η δύναμη του Ανδαλουσιανού Σκύλου να προσβάλλει και να ενοχλεί το θεατή παραμένει αμείωτη μετά από ένα σχεδόν αιώνα.

Μπορείς να δεις όλο το έργο (16 λεπτά) σε δύο μέρη στο You Tube στη διεύθυνση:

http://www.youtube.com/watch?v=DsPlJTVzP3g

και:

http://www.youtube.com/watch?v=vFBf41jwySQ&feature=related

Δυστυχώς η ποιότητα της εικόνας δεν είναι καλή αλλά μπορείς να πάρεις μια ιδέα. Δες το σε πλήρη οθόνη.

Στην καρδιά του μυστηρίου (3)

gfdgfhhjjghjjThe Red Model ( Το Κόκκινο Μοντέλο), 1935

"Η επιθυμία μου ήταν να κάνω τα πιο οικεία αντικείμενα, ει δυνατόν, να ουρλιάζουν."

" Η δημιουργία νέων αντικειμένων, η μεταμόρφωση γνωστών αντικειμένων, η αλλαγή του υλικού ορισμένων αντικειμένων, παραδείγματος χάρη ένας ουρανός από ξύλο, η χρησιμοποίηση λέξεων σε συσχετισμό με τις εικόνες, η ψεύτικη ονομασία μιας εικόνας, ήταν χοντρικά τα μέσα που χρησιμοποίησα για να αναγκάσω τα αντικείμενα να γίνουν επιτέλους συγκλονιστικά."

"Το πρόβλημα των παπουτσιών δείχνει πόσο τα πιο τρομακτικά πράγματα, επειδή δεν τα προσέχουμε, περνιούνται για ολωσδιόλου ακίνδυνα. Χάρη στο Κόκκινο Μοντέλο, αισθάνεται κανείς ότι ο συνδυασμός ενός ανθρώπινου ποδιού κι ενός παπουτσιού παραπέμπει, στην πραγματικότητα, σ` ένα τερατώδες έθιμο."

Ρενέ Μαγκρίτ

Η Άσχετη στο μουσείο George Pompidou (Παρίσι), μπροστά σε έργα του Μαγκρίτ (αριστερά το Κόκκινο Μοντέλο), Απρίλιος 2008

Δες ένα βίντεο της Άσχετης με τίτλο, Το Κόκκινο Μοντέλο-Φόρος Τιμής στο Μαγκρίτ (Red Model-Homage to Magritte), 2004

Στην καρδιά του μυστηρίου (2)

bvfjfkjofiugoiugofjglgjlgjlfjlgjglgjlgfGolconda, 1953

" Ο κόσμος πάντα ψάχνει για συμβολισμούς στο έργο μου. Δεν υπάρχει τίποτα τέτοιο.

Αναρωτιούνται συχνά τι κρύβει η ζωγραφική μου. Τίποτε! Ζωγραφίζω ορατές εικόνες που υποδηλώνουν κάτι το ακατανόητο. Δεν είμαι συμβολιστής... Αλλά βέβαια δε μπορώ να εμποδίσω τους ανθρώπους να ερμηνεύουν τους πίνακές μου. Αν προτιμούν να διασχίσουν τον τοίχο αντί να μπουν από την πόρτα, τι θέλετε να τους κάνω εγώ;"

Ρενέ Μαγκρίτ

Στην καρδιά του μυστηρίου (1)

Les Fils de l` homme ( Οι Γιοι του Ανθρώπου) 1964

" Κανένα πράγμα δε θα μπορούσε να υπάρξει χωρίς το μυστήριό του. Είναι, εξάλλου, ίδιο του μυαλού να ξέρει ότι υπάρχει μυστήριο. Αν δεν ήμουν παρά μια φωτογραφική μηχανή, το μυστήριο δε θα φανερωνόταν. Οι πίνακές μου, που δείχνουν τόσο οικεία πράγματα, ένα μήλο για παράδειγμα, δημιουργούν ερωτήματα.
Σ` έναν τελευταίο μου πίνακα δείχνω ένα μήλο μπροστά στο πρόσωπο ενός ανθρώπου. Είναι ένας άνθρωπος όσο θα μπορούσε πιο ανώνυμος.

Κάθε πράγμα που βλέπουμε κρύβει κάτι άλλο κι εμείς θέλουμε πάντα να δούμε αυτό που είναι κρυμμένο πίσω από αυτό που βλέπουμε. Υπάρχει ένα ενδιαφέρον για ό,τι είναι κρυμμένο, για ό,τι το ορατό δε μας δείχνει. Ο άνθρωπος εδώ θα μπορούσε να κρύβει κάτι άλλο. Θα μπορούσε, λόγου χάρη, να κρύβει ένα μήλο που βρίσκεται πίσω του."

Ρενέ Μαγκρίτ

Αυτό δεν είναι μια ανάρτηση...

...είναι ένα τεστ!

Δες τα παρακάτω έργα τέχνης .

• Ποιο είναι το κοινό τους χαρακτηριστικό;
• Αν θέλαμε να βάλουμε έναν κοινό τίτλο και για τα δυο, ποιος θα ήταν;
• Ανήκουν στον ίδιο ζωγράφο;
• Τι σκοπό είχε αυτός, ή αυτοί, που τα δημιούργησαν;
  
  
  
  

Ο ήχος της σιωπής

Ο Αμερικανός Τζων Κέητζ (John Cage) (1912-1992), υπήρξε πειραματικός μουσικοσυνθέτης, φιλόσοφος, ζωγράφος και συγγραφέας. Συνεργάστηκε με πολλούς εννοιολογικούς καλλιτέχνες. Πίστευε ότι όλοι οι ήχοι μπορούν να θεωρηθούν πιθανή μουσική.

Το 1952 ο πιανίστας Τιούντορ πρωτόπαιξε τη δήθεν σονάτα 4΄33΄΄ του Κέητζ σε τρία μέρη. Ο πιανίστας, καθισμένος στο πιάνο, σήκωσε τα χέρια του σαν να ξεκινούσε, μετά ξανασήκωσε δυο φορές τα χέρια του στη διάρκεια 4 λεπτών και 33 δευτερολέπτων, σαν να άρχιζαν τα συγκεκριμένα μέρη, αλλά χωρίς να παίξει καμία νότα.

Δεν ήταν αστείο ούτε προσβολή, αν και κάποιοι στο ακροατήριο το αντιμετώπισαν έτσι. Μετά τους πρώτους αμήχανους θορύβους το ακροατήριο, σαν να ήταν προετοιμασμένο, αφουγκράστηκε κελαηδήματα πουλιών, αυτοκίνητα ή τριξίματα και η σιωπή γέμισε με ανεπάντεχους ήχους. Ο Κέητζ τους ζητούσε να ακούσουν τους ήχους δίπλα τους. Με τη σωστή αντιμετώπιση, το τίποτα μπορούσε να είναι όλα. "Αφήστε τους ήχους να είναι ο εαυτός τους" έλεγε, "όλοι οι θόρυβοι είναι εν δυνάμει μουσική".

Απόλαυσε στο βίντεο που ακολουθεί την σονάτα 4΄33΄΄ του Κέητζ με τον πιανίστα David Tudor. Στην αρχή ακούγεται η φωνή του ίδιου του συνθέτη.

Σιωπή

Josef Beuys, Homogeneous Infiltration for Piano, 1966 (Πιάνο καλυμμένο με τσόχα)

Το δέσιμο ζωής και τέχνης

Όπως θα έχεις ήδη καταλάβει, ο Hsieh είναι ένας καλλιτέχνης που σαν μέσο στη δουλειά του δε χρησιμοποιεί λέξεις, ήχους ή χρώματα, αλλά την ίδια τη ζωή του. Η δουλειά του αποτελείται από πέντε Περφόρμανς διάρκειας ενός χρόνου η κάθε μια (1978-1986) και μια έκτη διάρκειας δεκαέξι χρόνων (1986- 1999). Κάθε ένα από τα έργα του έμμεσα εγείρει σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τη ζωή, την τέχνη και την σχέση μας με τον κόσμο.
Γνωρίσαμε δυο έργα του, το "Time Piece" και το "Cage Piece". Θα δούμε ένα τελευταίο το Art/Life (Τέχνη/Ζωή) που έκανε σε συνεργασία με την Linda Montano. Στο έργο αυτό οι δύο καλλιτέχνες πέρασαν ένα χρόνο δεμένοι με ένα σχοινί. Στο διάστημα αυτό προσπάθησαν να μην αγγίζονται. Πριν ξεκινήσουν το έργο δεν γνώριζαν ο ένας τον άλλο. Τεκμηρίωναν την κοινή ζωή τους με φωτογραφίες και ηχητικά ντοκουμέντα.

Το έργο θέτει ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο που λειτουργούν οι στενές ανθρώπινες σχέσεις. Πώς δυο ξεχωριστοί άνθρωποι γίνονται ζευγάρι; Τι σημαίνει να ζουν σε τόσο κοντινή απόσταση για τόσο μεγάλο διάστημα; Πώς ισορροπούμε τις ανάγκες μας για συντροφικότητα και επαφή (σχοινί) με την ανάγκη μας για ανεξαρτησία (αποφυγή αγγίγματος); Που σταματάει ο Εαυτός και που αρχίζει ο Άλλος; Πόσο κοντά μπορούν να έρθουν δυο άνθρωποι, και σε ποιο βαθμό πρέπει να παραμένουν ξένοι ο ένας για τον άλλον;

Μπορείς να διαβάσεις μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη των καλλιτεχνών στη διεύθυνση:

http://www.communityarts.net/readingroom/archivefiles/2002/09/year_of_the_rop.php

Το 1977, η γνωστή Περφόρμερ Marina Abramovic προηγήθηκε του Hsieh με ένα έργο που έχει παρόμοιο σκεπτικό. Το έργο ονομάζεται "Relation in time" και κατά την διάρκειά του η Abramovic και ο σύντροφός της Ulay παρέμειναν δεμένοι από τα μαλλιά για δεκαέξι ώρες χωρίς κοινό και στην συνέχεια για άλλη μια ώρα με κοινό.

(Επειδή στα σχόλια της 4ης Νοεμβρίου είχα υποσχεθεί έργα με μαλλιά...)

Έργα τέχνης για κλάματα...

Μπορείς να φανταστείς τον εαυτό σου να δακρύζει μπροστά σε ένα έργο τέχνης;
Ο Mark Rothko (1903-1970) , εκπρόσωπος του αφαιρετικού εξπρεσιονισμού ( abstract expressionism ) και ίσως ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους του 20ου αιώνα, έλεγε για τα έργα του: " Το χρώμα για μένα είναι ένα όχημα για να εκφράσω βασικά ανθρώπινα αισθήματα- τραγικότητα, έκσταση...Οι άνθρωποι θέλω να δακρύζουν μπροστά στα έργα μου."

Ο Ρόθκο τα κατάφερε γιατί πολλοί ομολογούν πως ξέσπασαν σε κλάματα βλέποντας τα έργα του, ειδικά εκείνα που ζωγράφισε προς το τέλος της ζωής του.